“All men make mistakes, but a good man yields when he knows his course is wrong, and repairs the evil. The only crime is pride.”
Sophocles
၁။ ဒီကိစ္စမှာ ကျွန်တော် မှားသွားခဲ့တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်က အဲဒီကိစ္စကို အစပြုခဲ့တာ ဖြစ်တယ်။ ကျွန်တော့်ရဲ့ အမှားအတွက် ဝန်ခံပြီး တောင်းပန်ခဲ့တာ ဒီတစ်ကြိမ်နဲ့ဆို ၃ ကြိမ် ရှိပါပြီ။ အရင်က ဗီဒီယိုကလစ်နဲ့ တစ်ကြိမ်၊ စာနဲ့ တစ်ကြိမ်၊ စုစုပေါင်း နှစ်ကြိမ် ဝန်ခံပြီး တောင်းပန်ခဲ့ဖူးပြီးပါပြီ။
၂။ သတ္တိရှိသူ၊ ပညာရှိသူ၊ မြင့်မြတ်သူ၊ ရိုးသားသူတွေကသာ အမှားအတွက် တောင်းပန်စကား ဆိုရဲကြတယ်လို့ ဆိုရိုးစကား တစ်ခု ရှိပါတယ်။ တောင်းပန်ဖို့ဆိုတာ လူတိုင်းအတွက် မလွယ်ပါဘူး။ သိုးမိသိုးဖ မျိုးဥ မပါဘဲ သိုး တစ်ကောင် တီထွင်ခဲ့ခြင်း အမှားအတွက် ရုပ်မြင်သံကြားမှတဆင့် မျက်ရည်ဝဲကာ တောင်းပန်ခဲ့ဖူးသည့် နာမည်ကြီး ကိုရီးယား သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ယောက်ကို မှတ်မိကြဦးမယ် ယုံကြည်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ သမ္မတများ၊ ဝန်ကြီးချုပ်များ၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များသည်လည်း အမှားအတွက် တောင်းပန်လေ့ ရှိကြပါတယ်။ အမှားအတွက် တောင်းပန်ခြင်းသည် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော လုပ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် ကတည်းက ရန်ကုန်မှာ ပညာသင်ကြားနေတဲ့ ဒိုင်ရ် (Daai) ကျောင်းသား လူငယ်တွေကို ကျွန်တော် စည်းရုံး စုဆောင်းခဲ့ဖြစ်တယ်။ သူတို့ရဲ့ ဘတ်စ်ကားခ အတွက် ကျွန်တော့် ပိုက်ဆံ မျှဝေပေးခဲ့တယ်။ သူတို့ကို နေ့လယ်စာ တစ်လတစ်ခါ ကျွန်တော် တာဝန်ယူပြီး ကျွေးမွေးခဲ့တယ်။ မကြားအိမ်နူးရွာဇာတိ ဆရာ ပူး မနားနိုင်း (မွေးသဲပါး) နဲ့ ပီး လီထန်း (မွေးသဲနူး) တို့က သူတို့ရဲ့ ရန်ကုန်မြို့ ပန်းဆိုးတန်းလမ်းရှိ နေအိမ်ကို ဒိုင်ရ် ဒေသိယ စကားဖြင့် ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ရန် တစ်လတစ်ကြိမ် အသုံးပြုခွင့် ပေးခဲ့ကြတယ်။ အစတုန်းကတော့ ဒိုင်ရ် ကျောင်းသားတွေ အများကြီး မတက်နိုင်ခဲ့ကြပါ။ တဖြည်း ဖြည်း နှင့် ဒိုင်ရ် ကျောင်းသား များစွာ ပါ၀င် ကိုးကွယ် လာခဲ့ကြတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အားလုံး စိတ်လှုပ်ရှား ပျော်ရွှင်ခဲ့ကြတယ်။ ဒိုင်ရ် (Daai) ချင်းလူမျိုး ဖြစ်ရတာကို မရှက်ကြဖို့၊ ဂုဏ်ယူကြဖို့၊ ရယ်စရာတစ်မျိုး အတည်တစ်မျိုး ကျွန်တော် အမြဲတမ်း တိုက်တွန်း အားပေးခဲ့တယ်။
၄။ အဲဒီနောက်မှာတော့ DTSA (Dai Theological Students’ Alliance) ဖွဲ့စည်းဖို့ ဒိုင်ရ် ကျောင်းသား လူငယ်တွေကို ကျွန်တော် စည်းရုံးခဲ့ပါတယ်။ ထို့နောက် ကျွန်တော် ဦးဆောင်သည့် DTSA အဖွဲ့အစည်းက ဒိုင်ရ် (Daai) စာပေ လုပ်ငန်း အားလုံးကို ပြန်၍ DTSA သို့ လွှဲပြောင်းပေးရန် ဒေါက်တာ ဟယ်လ်ဂါ ရှို-ဟာတ်မန်း နှင့်အဖွဲ့ထံ သွားရောက် တောင်းဆိုခဲ့ကြတယ်။ သူတို့က ငြင်းဆိုခဲ့ကြတယ်။ ကျွန်တော်တို့ နှစ်ဘက်စလုံးက ဒီကိစ္စကို အကြိမ်ကြိမ် ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်။ ကျွန်တော်တို့ နှစ်ဘက် တွေ့ဆုံမှုလည်း အကြိမ်ကြိမ် လုပ်ခဲ့ကြတယ်။
၅။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှာ ဖလမ်းစာပေဖိုရမ် (Falam Literature Forum) ကို ကျွန်တော်တက်ခဲ့တယ်။ ကျွန်တော့် သူငယ်ချင်း ဆရာပေါလ်ဗန်ဟရဲ (Paul Van Hre) က ကျွန်တော့်ကို ဖိတ်တယ်။ ဖလမ်း လူမျိုးတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးမှုတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ငြင်းခုံမှုတွေကို ကျွန်တော် အရမ်း အံသြသွားတယ်။ သူတို့ရဲ့ ဖိုရမ်က ကျွန်တော့်ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း လွှမ်းမိုးခဲ့တယ်။ အဓိက ပါဝင်သူ ပညာရှင်များမှာ ပူး နိုးထန်ကပ်၊ ဆရာတော် ထန်းသင်ဆုမ်း၊ ဆရာတော် ရောဘတ် ထွာမ်းလွယ်နှင့် အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြတယ်။ သူတို့ရဲ့ အဓိက အကြောင်းအရာတွေထဲက တစ်ခုကတော့ စိတ္တဇနာမ်များ ဖလမ်း စာပေဖြင့် ဘယ်လိုရေးရမလဲ ဖလမ်း စာရေးနည်း ဖြစ်တယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ပေါင်းပြီး ရေးရမလား၊ ခွဲပြီး ရေးရမလား၊ ဖြစ်တယ်။ ဥပမာ မေတ္တာ (Duh Dawt Nak သို့မဟုတ် Duhdawtnak)၊ ပညာ (Fim Thiam Nak သို့မဟုတ် Fimthiamnak)၊ ထို့ကြောင့် (Cu Ruang Ah သို့မဟုတ် Curuangah) စသည်တို့ အကြောင်းဖြစ်တယ်။ ပူး နိုးထန်ကပ် က ပေါင်းပြီး ရေးတာ အဆိုပြုခဲ့တယ်။ ဆရာတော် ရောဘတ် ထွာမ်းလွယ် က ခွဲပြီး ရေးရမယ် ဆိုပြီး မျက်နှာနီရဲ အော်ကြီးဟစ်ကျယ် ကန့်ကွက်တယ်။ အပြင်းအထန် ငြင်းခုံခဲ့ကြတယ်။ ကြားထဲမှာ သူတို့ရဲ့ ငြင်းခုံမှုတွေကြောင့် ကျွန်တော် အရမ်း ခွန်အား ရခဲ့တယ်။ ကျွန်တော့် နှလုံးသားထဲမှာ စာပေ ပိုးများ နိုးကြား တက်ကြွလာခဲ့တယ်။
၆။ အဲဒီ အချိန်အထိ၊ ဖလမ်းနဲ့ မီဇိုး မြောက်ပိုင်းချင်း စာပေတွေ ရေးတဲ့ စနစ်တွေကို ကျွန်တော် နှစ်သက်ခဲ့တယ်။ ကျွန်တော် အမှုတော်ဆောင်တဲ့ EFCM အသင်းတော် က ထုတ်ဝေတဲ့ မီဇိုး စာအုပ်များရဲ့ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း လွှမ်းမိုးမှု ကျွန်တော် ခံခဲ့ရခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်။ သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန် ကောင်စီ (MCC) မှ ပြုလုပ်ပေးသော စာတတ်မြောက်ရေး အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် ကျမ်းစာ ဘာသာပြန် သင်တန်းများကို ကျွန်တော် အကြိမ်များစွာ တက်ရောက်ခဲ့သော်လည်း ဘာသာဗေဒ သီအိုရီများနှင့် ပတ်သက်၍ ကျွန်ုပ်တွင် အသိပညာ မရှိခဲ့ပါ။ မြောက်ပိုင်းချင်း စာပေများမှ ကောင်းနိုးရာရာ ကောက်နုတ်ပြုစုပြီး ဒိုင်ရ် (Daai) စာပေ ရေးသားနည်း စနစ်ကို အဆင့်မြှင့် ပြုပြင်လိုခဲ့တယ်။ ဒိုင်ရ် (Daai) စာပေ အသစ် တီထွင်ဖို့ မပြောခဲ့ဖူးပါ။ ရှိပြီးသား ဒိုင်ရ် (Daai) စာပေကို မွမ်းမံပြင်ဆင်ဖို့သာ ကျွန်တော် ပြောဖူးခဲ့ပါတယ်။ ပေါင်းရေးနည်း (တွဲရေးနည်း) အကြောင်းကို ကျွန်တော် အလေးထားပြီး ဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။
၇။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် မန်ချက်စတာ လေဆိပ်မှတဆင့် ယူကေသို့ ကျွန်တော် ရောက်ခဲ့တယ်။ ကျမ်းစာ တစ်နှစ် သင်ခဲ့တယ်။ အခြေခံအဆင့် ဘာသာဗေဒ ဘာသာရပ်ကို တစ်နှစ် ဆက်လက် သင်ယူခဲ့တယ်။ ဒိုင်ရ် (Daai) လူမျိုးအကြောင်း ဒီပလိုမာ အတွက် ကျွန်တော် စာတမ်း ရေးခဲ့တယ်။ ဘာသာဗေဒ ဘာသာရပ် သင်တန်း၏ အစိတ်ပိုင်း အဖြစ် ကျွန်တော်တို့ ဘာသာဗေဒ ကျောင်းသားများ နော်တင်ဟမ် (Nottingham) သစ်တောထဲသို့ သုံး ပတ်ကြာသွားခဲ့ကြတယ်။ ကျွန်တော် တစ်ဦးတည်းသော မိခင်ဘာသာ စကားပြောသူ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒိုင်ရ် (Daai) ပုံပြင်များကို ဒိုင်ရ်စကား ကုန်လောင်းရွာ ဒေသိယလေယူလေသိမ်းဖြင့် ကျွန်တော် ပြောပြခဲ့တယ်။ ဘာသာဗေဒ လူဖြူ ကျောင်းသားများက ကက်ဆက်နဲ့ မှတ်တမ်းတင် အသံဖမ်းကြတယ်။ ဒိုင်ရ်စကား ကုန်လောင်းရွာ ဒေသိယလေယူလေသိမ်းကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ သုတေသန လုပ်ကြပြီးနောက် အက္ခရာများနှင့် သရများကို တီထွင်ခဲ့ကြတယ်။ ကုန်လောင်းရွာ ဒေသိယလေယူလေသိမ်း စကားတွင် “R” အက္ခရာ စာလုံးကို သူတို့ ရှာမတွေ့ခဲ့ကြပါ။ သရ အသံအနိမ့်အမြင့် မရှိသော်လည်း သရ အရှည်နှင့် သရ အတိုများ ရှိကြောင်း တညီတညွတ်တည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။ သို့သော်၊ သူတို့ရဲ့ တွေ့ရှိချက်ကို လက်ခံဖို့ ကျွန်တော် ငြင်းဆိုခဲ့တယ်။ သူတို့နဲ့ ငြင်းခုံခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့က ဒါဟာ အမှန်တရားပါပဲ။ မင်းရဲ့ မိခင် ဘာသာစကားပါ၊ ဘုရားပေးတဲ့ ရတနာပဲလို့ ပြောကြတယ်။ ဒီအခြေအနေမှာ လုပ်မိခဲ့တဲ့အမှားကို ကျွန်တော် ဝန်ခံဖို့ အခက်အခဲရှိနေဆဲပါ။ သီအိုရီက စကားပြောနေတာကြောင့် ကျွန်တော့်ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို ဆက်လက်ကာကွယ်ဖို့ ခက်ခဲလာပါတယ်။ သူတို့ အသုံးပြုသည့် သီအိုရီ နဲ့ နည်းစနစ်တွေက SIL နည်းပညာဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများနှင့် Keyman ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ ဖြစ်ပါတယ်။
၈။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဒိုင်ရ် ကျမ်းစာနှင့် ဒိုင်ရ် စာပေလုပ်ငန်း အကြောင်း Chinland Guardian မှ ကျွန်တော့်ကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။ ကျွန်တော် တို့တွင် ဒိုင်ရ် NT ရှိသော်လည်း အသုံးမဝင်ကြောင်း၊ ဒိုင်ရ် စာပေလုပ်ငန်းကိုလည်း မြှင့်တင်ပြင်ဆင် ရန် လိုအပ်ကြောင်း ကျွန်တော်ဖြေခဲ့ပါတယ်။ အင်တာဗျူးက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့တယ်။ အီတလီ သတင်းဂျာနယ်ကလည်း ကျွန်တော့်ကို တစ်ခါ အင်တာဗျူးခဲ့သေးတယ်။ ကျွန်တော့် အင်တာဗျူးက ဒေါက်တာ ဟယ်လ်ဂါ ကို ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်ခဲ့တယ်။ သူမ ဝမ်းနည်းပြီး ဒေါသ ဖြစ်ခဲ့တယ်။ ကျွန်တော်လည်း ကျွန်တော့် ဘာသာဗေဒ ပြဌာန်းစာအုပ်များနှင့် အသံဖမ်း မှတ်တမ်းများကို ဆက်လက် လေ့လာခဲ့တယ်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာ ကျွန်တော် စိတ်ပြောင်းခဲ့ပြီး ဘာသာဗေဒ သီအိုရီတွေနဲ့ စာရေးနည်းပညာ စနစ်တွေကို လက်ခံဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။
၉။ ဒေါက်တာ ဟယ်လ်ဂါ နဲ့ ကျွန်တော် လန်ဒန်မှာ အနည်းဆုံး သုံး ကြိမ်၊ ရန်ကုန်မှာ တစ်ကြိမ် တွေ့ခဲ့ကြတယ်။ သူမကို ကျွန်တော် တောင်းပန်ခဲ့တယ်။ ကျွန်တော့် တောင်းပန်မှုကို သူမ လက်ခံခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပထမဆုံး တွေ့ဆုံမှုမှာ ကျွန်တော့် တောင်းပန်မှုအပေါ် သူမ သံသယ ရှိနေခဲ့တယ်။ ဒုတိယ အကြိမ်မှာတော့ သူက ကျွန်တော့်ကို ယုံကြည်သွားတယ်။ ဒိုင်ရ် စာပေလုပ်ငန်းကို ဆက်လက် မွမ်းမံပြီး အဆင့်မြှင့်တင်ကာ ဒိုင်ရ် ကျမ်းစာ ဘာသာပြန်ခြင်းကိုလည်း ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ရန် သူမကို ကျွန်တော် ကတိပြုခဲ့တယ်။ လန်ဒန်မှာ ရှိကြတဲ့ သူ့သမီး နှစ်ယောက် တွီးခဲန် (Tüüi Kheng) နဲ့ လဲင်းခဲန် (NgLeen Kheng) တို့နှင့်လည်း မိတ်ဆွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။ တခါတရံ ဒိုင်ရ် ချင်းလူမျိုးများကြားမှာ သူတို့ မိခင်ရဲ့ ကိုယ်ကျိုးစွန့်လုပ်ဆောင်မှုများ အကြောင်း ကျွန်တော် ပြောဖြစ်ကြပါတယ်။
၁၀။ ကျွန်တော်က ဒိုင်ရ် လူငယ်များကို ဦးဆောင်ပြီး မလေးရှား UNHCR ခေါင်းဆောင်များထံ သွားရောက်ခဲ့ကြတယ်။ ကျွန်တော် တစ်ဦးတည်းကိုသာ UNHCR ရုံးကို ဝင်ခွင့် ပြုခဲ့ကြတယ်။ ဒိုင်ရ် လူငယ်တွေက UNHCR ရုံး တံခါးဝမှာ ကျွန်တော့်ကို စောင့်နေခဲ့ကြတယ်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဒိုင်ရ် အသိုင်းအဝိုင်း မလေးရှား (DCM) ကို ကျွန်တော် စတင် တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒိုင်ရ် အသိုင်းအဝိုင်း မလေးရှား (DCM) ကို တည်ထောင်ရန် စိတ်ကူး၊ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ဆောင်ပုဒ်ကစ အားလုံး ကျွန်တော့် ခေါင်းထဲက ထွက်လာခဲ့ပါတယ်။ လိုဂို ဒီဇိုင်းကို ဆရာ နိုင်းရှင်း (ကနေဒါ) က ရေးဆွဲခဲ့ပါတယ်။ သို့သော်၊ ဒိုင်ရ် ခရစ်ယာန် မိတ်သဟာယ (DCF) ကိုတော့ ကျွန်တော် မတည်ထောင်ခဲ့ပါ။
၁၁။ လူတိုင်းက အမှားတွေ လုပ်မိတတ်ကြသည်။ သို့သော် လူကောင်း တစ်ယောက်မူကား၊ မိမိ ရပ်တည်ချက် မှားမှန်း သိသောအခါ၊ မကောင်းမှုကို ပြန်ပြုပြင်တတ်၏။ တစ်ခုတည်းသော ရာဇဝတ်မှုမှာ မာနကြီးခြင်း ဖြစ်သတည်း။
Jeremy Hoipangs ( UK)
Leave a comment